We hebben allemaal ergens op aarde een lookalike. Een persoon die net zo veel op jou lijkt als een eeneiige tweeling of een weerspiegeling in een spiegel. Maar hoe gebeurt dit biologisch? Wat verbindt twee vreemden, gescheiden door taal, cultuur en duizenden kilometers, die hetzelfde gezicht delen?
Een onderzoeksteam heeft zich onlangs op deze vragen gericht. De resultaten waren verrassend.
Deze individuen worden vaak dubbelgangers of ‘bevroren vreemdelingen’ genoemd. Ze zien eruit als fotokopieën van elkaar, ondanks dat ze geen genetische link hebben. Soms wonen ze niet eens in hetzelfde land. Hoewel we al heel lang over deze menselijke tweeling wisten, heeft het internettijdperk het fenomeen veel zichtbaarder gemaakt. De lookalikes van sommige beroemdheden hebben feitelijk een carrière opgebouwd uit deze gelijkenis.
De wetenschap van vreemden
“De gelijkenis tussen menselijke verschijningsvormen heeft veel aandacht gekregen in de kunst en de populaire cultuur”, zegt bioloog Manel Esteller van de Universiteit van Barcelona. Maar de biologische link? Dat was grotendeels onbekend. Esteller en zijn team besloten dat gat te dichten.
Ze leunden op een specifieke hulpbron. Een Canadese fotograaf genaamd François Brunelle.
Brunelle zoekt sinds 1999 de hele wereld af naar niet-verwante dubbelparen. Hij maakt foto’s van hen. Zijn portretten laten zien hoe verrassend deze overeenkomsten kunnen zijn. De mensen in deze paren kennen elkaar niet. Ze komen uit verschillende landen. Ze wonen duizenden kilometers uit elkaar. Toch lijken ze op een tweeling.
Dit project leverde de grondstof voor het onderzoek. Het ging niet alleen om ijdelheid of nieuwsgierigheid. Het ging over het begrijpen van de menselijke biologie. De pure willekeur van de combinaties daagde oude aannames uit. Je hebt geen gedeelde stamboom nodig om een gezicht te delen.
Dus wat gebeurt hier eigenlijk? De studie suggereert dat onze gezichten zijn opgebouwd uit een beperkte toolkit. We hebben zoveel gemeenschappelijke gelaatstrekken dat de kans dat twee niet-verwante mensen dezelfde combinatie samenstellen groter is dan de meeste mensen denken. Het is geen magie. Het is waarschijnlijkheid die biologie ontmoet.
Waarom genetische dubbelgangers meer zijn dan alleen lookalikes
Gezichtsherkenningssoftware deed hier het zware werk. Onderzoekers gebruikten meerdere programma’s om de dubbels in Fotoprojekt 16 te doorzoeken, waarbij paren werden geïsoleerd waarvan de gelaatstrekken overeenkwamen met de precisie van eeneiige tweelingen. Maar schijn bedriegt. Om te begrijpen wat er feitelijk onder de huid gebeurde, maakten Manel Esteller en zijn team niet alleen foto’s. Ze hebben het DNA van elk dubbelganger gesequenced. Ze groeven in hun genoom. Ook interviewden ze hen uitgebreid over hun gezondheid, gewoonten en leefomstandigheden.
De resultaten waren grimmig.
Hoewel deze genetische dubbelgangers geen recente voorouders delen, vertoont hun DNA een ongebruikelijke hoeveelheid overlap. Het is geen willekeurig geluid. De wedstrijden clusteren specifiek in regio’s die het fysieke uiterlijk bepalen. We hebben het over de genen die de vorm van de neus, de jukbeenderen, de lipstructuur en de mondbreedte bepalen. De oogkleur komt daarna. Dan lichaamsgegevens zoals lengte, heupomtrek en de genetische aanleg voor kaalheid.
Niet-verwante dubbelgangers kunnen het genetische territorium net zo nauw delen als broers en zussen. Of zelfs een tweeling.
Maar de gelijkenis stopt niet bij de oppervlakte. Esteller merkte de verrassing op. De genetische overlap strekt zich uit tot eigenschappen die verder gaan dan pure esthetiek. Het beïnvloedt de lichaamsmassa. Het heeft invloed op de hoogte. Het vormt zelfs bepaalde gedragsneigingen.
Het team ontdekte dat deze dubbeltellingen elkaar ook vaak weerspiegelden in levensstijlfactoren. Hun opleidingsniveau lag dichter bij elkaar dan het toeval zou voorspellen. Rookgewoonten op één lijn. Lichaamsgewicht bij elkaar gehouden.
“Mensen met vergelijkbare gezichten delen veel andere genetisch beïnvloede fysieke en waarschijnlijk psychologische eigenschappen”, concludeerde het onderzoeksteam.
Dit is logisch als je naar het bredere plaatje kijkt. Deze mensen kennen elkaar niet. Sommige leven continenten uit elkaar. Toch delen ze diepgaande structurele overeenkomsten. Het weerspiegelt wat we zien bij gescheiden tweelingen. Tweelingen die apart zijn opgegroeid, ontwikkelen in de loop van de tijd vaak verrassende parallellen in gedrag, voorkeuren en zelfs partnerkeuze.
Het gezicht is slechts het zichtbare topje van een veel grotere ijsberg. De genen die de look bepalen, bepalen waarschijnlijk ook het leven. We hebben alleen nog niet elke verbinding in kaart gebracht.
