Don Schollander heeft niet alleen records gebroken. Hij verbrijzelde ze. De afgestudeerde van de Santa Clara Swim Club, geboren op 30 april 1946 in Charlotte, North Carolina, werd de eerste zwemmer in de geschiedenis die vier gouden medailles veroverde op één Olympische Spelen. Zijn verhaal gaat niet alleen over talent. Het gaat over precisie, snelheid en een kruipbeweging die er met het blote oog moeiteloos uitzag.
Hoe Don Schollander de freestyle-geschiedenis herschreef
De dominantie van Schollander begon begin jaren zestig. Hij was niet alleen snel. Hij was perfect. In 1963 had hij al meerdere Amerikaanse en mondiale freestyle-records gebroken. Maar de echte mijlpaal kwam toen hij de eerste persoon werd die onder de twee minuten dook op de 200 meter vrije slag.
Hij heeft het niet één keer gedaan. Hij deed het negen keer tussen juli 1963 en augustus 1968. Elke zwembeurt was een nieuw record. Stuk voor stuk bewees hij dat hij niet aan het pieken was; hij evolueerde.
De dominantie van Tokio 1964
Tijdens de Spelen van Tokio kreeg de legende echt vorm. Schollander arriveerde als favoriet en verzorgde een masterclass. Hij zette een wereldrecord neer van 4 minuten en 12,2 seconden op de 400 meter vrije slag. Dat was toen bijna onmogelijk.
Maar hij was nog niet klaar. Hij klokte ook 53,4 seconden op de 100 meter vrije slag, waarmee hij een Olympisch record vestigde. Toen kwamen de relais. Hij verankerde de Amerikaanse teams op de estafettes van 4×100 meter en 4×200 meter vrije slag, die beide wereldrecords vestigden. Vier goudstukken. Eén spellen. Niemand had het ooit eerder gedaan. Niemand zou het decennialang nog een keer doen.
Mexico-stad: zilver en goud
Schollander ging na Tokio niet met pensioen. Hij kwam terug voor de Olympische Spelen van 1968 in Mexico-Stad. De hoogte daar verandert alles. De lucht is dunner. Racen is sneller.
Op de 200 meter vrije slag vestigde Schollander een wereldrecord van 1 minuut en 54,3 seconden tijdens de Amerikaanse teamproeven. Iedereen verwachtte goud. Iedereen ging uit van de overwinning. Maar in de finale eindigde hij als tweede. Een zilveren medaille. Een resultaat dat velen verraste, gezien zijn pre-olympische dominantie.
Hij sloot de Spelen nog steeds af met goud, waardoor het Amerikaanse team opnieuw een overwinning behaalde op de 4×200 meter vrije slag estafette. Het uithoudingsvermogen dat nodig is om jaar na jaar op dat niveau te kunnen concurreren, is wat goede zwemmers van geweldige zwemmers onderscheidt.
Erfenis en erkenning
De impact van Schollander op de sport ging verder dan alleen zijn medailles. Hij veranderde de manier waarop mensen naar de borstcrawl keken. Hij liet het er gemakkelijk uitzien. Die illusie van moeiteloosheid is het kenmerk van echt meesterschap.
In 1983 behoorde hij tot de eerste groep atleten die werd opgenomen in de Amerikaanse Olympic Hall of Fame. De erkenning kwam laat, maar was verdiend. Zijn tijden gelden nog steeds als maatstaf voor wat menselijkerwijs mogelijk is.
Waarom Schollander er nog steeds toe doet
Je kunt zijn tijden van vandaag opzoeken. 1:57,6 in de 2
