Dysocjacyjne zaburzenie tożsamości (DID) to złożony stan psychiczny, w którym u danej osoby rozwijają się dwa lub więcej odrębnych stanów osobowości. Stany te, często nazywane alter ego, na przemian kontrolują zachowanie i świadomość danej osoby. Dla wielu to przejście nie jest płynne. Czasami jedna osobowość dominuje, podczas gdy inne pozostają ukryte. W innych przypadkach przełączanie odbywa się płynniej.
Jak objawia się DID
Najczęstsza forma dotyczy dominującej osobowości, która rządzi codziennym życiem. Osoba ta zazwyczaj nie pamięta, co się dzieje, gdy kontrolę przejmuje osoba podwładna. Nazywa się to amnezją.
Sytuacja staje się bardziej skomplikowana, gdy podległe alter ego są świadome obecności dominującego mistrza. Mogą obserwować z boku, komentować decyzje, a nawet krytykować działania właściciela. Można się poczuć jak w domu ze współlokatorami, którzy nie chcą go opuścić.
Te osobowości to coś więcej niż tylko subtelne zmiany nastroju. Mogą się radykalnie różnić:
- Temperacja: Jedna osobowość może być agresywna, inna może być nieśmiała.
- Mowa ciała: Zmienia się postawa, ton głosu i gesty.
- Tożsamość: Często używają różnych imion.
- Cechy fizyczne: Badania wykazały różnice w piśmie ręcznym, a nawet w odczytach elektroencefalogramu (EEG) między różnymi osobowościami.
Czy ci oddzielni ludzie mają ten sam mózg? Nauka sugeruje, że są to fragmenty jednej osoby, oddzielone w celu radzenia sobie z nadmiernym stresem.
Dlaczego tak się dzieje?
DRL nie jest rzadkością. Szacuje się, że na tę przypadłość cierpi 1-3% populacji. To są miliony ludzi.
Przeważająca teoria wskazuje na dysocjację jako mechanizm obronny. Kiedy dziecko doświadcza traumy, która jest zbyt bolesna lub przerażająca, aby ją przetworzyć, umysł oddziela wspomnienia, myśli i uczucia. To jest strategia przetrwania. Dzieląc ból na przedziały, dziecko może nadal funkcjonować.
Podział ten często nie jest właściwie zintegrowany. Zamiast jednej spójnej tożsamości umysł tworzy oddzielne systemy przetwarzające różne aspekty doświadczenia. Częstą przyczyną jest trauma z wczesnego dzieciństwa, zwłaszcza poważne znęcanie się. Zaburzenie to stanowi twórcze, choć destabilizujące, rozwiązanie problemu, którego nie można tolerować.
Czy można to leczyć?
Leczenie nie polega na „wyleczeniu” DID poprzez wyeliminowanie alter ego. Chodzi o integrację. Celem jest pomoc różnym osobowościom w komunikowaniu się i ostatecznie połączeniu w bardziej spójną całość.
To powolny proces. Osobowość dominująca musi najpierw uświadomić sobie istnienie innych alter ego. Nie możesz zintegrować tego, czego nie rozpoznajesz. Świadomość ta zwykle pojawia się dopiero po przeniesieniu pierwotnej traumy do świadomej pamięci i opadnięciu jej ładunku emocjonalnego.
Terapia skupia się na bezpieczeństwie, przetwarzaniu traumy i zachęcaniu do współpracy pomiędzy różnymi osobowościami. To nie dzieje się szybko. To nie jest łatwe. Ale dla tych, którzy cierpią na DID, jest to droga do bardziej holistycznego życia.
Mózg jest zaskakująco odporny. Może budować ściany, aby zablokować ból. Może także nauczyć się je rozkładać, cegła po cegle. Pozostaje pytanie, czy jesteśmy gotowi stawić czoła temu, co kryje się za tymi murami.
