Dlaczego ludzkie matki nie liżą swoich noworodków: logika ewolucyjna

10

Koty to robią. Psy to robią. Robią to także żyrafy, lwy i lemury. Uniwersalnym instynktem ssaków jest wylizanie noworodka od razu po urodzeniu. Odnotowano nawet, że niektóre osoby robiły to samo, chociaż zdarza się to rzadko. U zdecydowanej większości ludzkich matek takie zachowanie po prostu nie występuje. Dlaczego?

Odpowiedź leży w połączeniu konieczności ewolucyjnej, biologicznej redundancji i cech ludzkiej skóry.

Praktyczne cele lizania

Wśród ssaków chęć oczyszczenia noworodka to nie tylko kwestia higieny. Jest to czynność funkcjonalna. Profesorowie weterynarii Donald M. Broome i Andrew F. Fraser opisali to w swojej książce Domestic Animal Behaviour and Welfare. Głównym celem jest termoregulacja. Płyn owodniowy usuwa ciepło z organizmu. Jeśli dziecko pozostaje pokryte tym gęstym, zimnym płynem, szybko traci ciepłotę ciała. Lizanie usuwa płyn. Utrzymuje ciepło dziecka.

Akt ten służy również jako środek pobudzający. Zwraca uwagę dziecka na matkę. Sygnalizuje bezpieczeństwo.

Istnieją inne warstwy tego zachowania. Niektórzy badacze przypuszczają, że maskuje zapach porodu, chroniąc bezbronne niemowlę przed drapieżnikami. Inni wskazują na wartość odżywczą. Jedzenie łożyska i płynu owodniowego pomaga uzupełnić energię wydatkowaną przez matkę podczas porodu.

Lee Dugatkin, biolog ewolucyjny z Uniwersytetu w Louisville, twierdzi, że lizanie to narzędzie wielofunkcyjne. Usuwa powierzchniowe bakterie i wirusy. Pomaga matce rozpoznać potomstwo na podstawie sygnałów chemicznych. Tworzy „wczesne połączenie chemosensoryczno-dotykowe”, wiążąc matkę i dziecko poprzez węch i dotyk.

Dlaczego więc ludzie porzucili takie zachowanie?

Redundancja ewolucyjna

Nie musimy już tego robić. Jest to bezpośredni wniosek, jaki wyciąga Dugatkin. Nie było presji ewolucyjnej, aby ograniczyć lizanie, ponieważ ludzie mają ręce. Możemy oczyszczać bez użycia języka.

Człowiek rozwinął zmysły wzroku i dotyku. Opiekując się dzieckiem, polegamy na złożonych zachowaniach poznawczych. Lizanie nie jest tak przydatne, gdy można je dokładnie umyć, wysuszyć i przytrzymać. Presja selekcyjna na to zachowanie osłabła, gdy nasze alternatywne metody stały się bardziej skuteczne.

Teoria porodu

Antropolog Ashley Montague, zmarła w 1999 roku, zaproponowała inne wyjaśnienie. Dużo pisał o znaczeniu dotyku. W swojej książce Touching: The Human Significance of the Skin wysunął teorię, że ludzkie matki nie liżą swojego potomstwa, ponieważ ludzka praca jest niezwykle długa.

Montagu uważał, że stymulacja skóry poprzez lizanie pomaga wywołać prawidłowy rozwój układów narządów. Twierdził, że zamiast tego skuteczna jest intensywna stymulacja skurczów macicy podczas długotrwałego porodu. Fizyczny uraz związany z porodem działa jako niezbędny czynnik wyzwalający gotowość fizjologiczną. W rezultacie lizanie po porodzie stało się nadmierne.

Nie wszyscy się zgodzili. Antropolodzy Donald G. Lindburg i Lester Dezz Hazell skrytykowali to w „American Anthropologist” w 1972 roku. Stwierdzili, że wniosek Montague’a jest bezpodstawny. Układ oddechowy, pokarmowy i moczowo-płciowy noworodków nie wymagają stymulacji poporodowej, aby prawidłowo funkcjonować. Działają od samego początku.

Co więcej, ludzie nie porzucili całkowicie tej praktyki. Antropolog William Rockhill zauważył w 1895 r., że pod koniec XIX wieku tybetańskie kobiety natychmiast lizały swoje noworodki, jeśli ich nie kąpały. To się działo. To po prostu nie jest normą.

Impuls „uroczej agresji”

Chociaż ludzie nie liżą dzieci do czysta, nadal intensywnie wchodzimy w interakcję z ich twarzami. Całujemy je. Pocieramy nosy. Udajemy, że je połykamy. Naukowcy nazywają to „uroczą agresją”.

Międzynarodowy zespół badaczy, w tym Johannes Frasnelli z Uniwersytetu w Montrealu, badał ten impuls. Odkryli, że ma to biologiczne korzenie. Zapach noworodka aktywuje u matek ten sam układ neurologiczny, który wywołuje głód. Jest to system, który powoduje, że ludzie pragną określonych pokarmów.

Nowe dzieci uważamy za pyszne. Po prostu nie musimy ich jeść, aby oczyścić lub ogrzać.

Różnica jest subtelna, ale istotna. Lizanie w celu przetrwania zniknęło. Chęć konsumpcji wizualnej lub węchowej pozostaje. Jest to neurologiczne echo głębszego instynktu.

„Jedna z nich jest związana ze zdrowiem – usuwaniem wszelkich nieprzyjemnych stworzeń znajdujących się na powierzchni skóry, takich jak bakterie, wirusy i tym podobne.”

Ta cecha biologiczna wyjaśnia, dlaczego przyciskamy twarz do policzków dziecka. To nie tylko przejaw czułości. To jest uchwycona głodna reakcja. Mózg widzi coś czarującego i czuje coś pierwotnego. Reaguje.

Czy jest tego jakiś minus? W przypadku szczurów lizanie jest kluczem do stabilności. Szczury matki, które często liżą swoje młode, wydają potomstwo, które jest bardziej odkrywcze i spokojne. Ludzie zastąpili to specyficzne połączenie dotykowe czymś innym. Mamy ręce. Mamy twarze. Mamy mózgi, które mylą słodycz z szukaniem kalorii.

Rezultatem jest gatunek, który czyści swoje potomstwo ręcznikami i wilgotnymi chusteczkami, ale nadal ma dziwną, potężną potrzebę gryzienia powietrza w pobliżu kości policzkowych.