Coraz trudniej jest ignorować związek między wiarą a biologią. Niektórzy naukowcy uważają, że wiara to nie tylko duchowa pociecha, ale także fizyczne lekarstwo. Istnieją dowody na to, że osoby religijne są zdrowsze i żyją dłużej. W szczególności wydaje się, że modlitwa obniża ciśnienie krwi i tętno. Ogólnie rzecz biorąc, niższe wyniki w zakresie stresu oznaczają silniejszy układ odpornościowy. Jest to namacalna korzyść wynikająca z czegoś abstrakcyjnego, takiego jak oddanie.
Czynniki stylu życia wpływające na zdrowie osób religijnych
Ale czy ma to związek z samą modlitwą? Albo co się z tym wiąże? Osoby aktywnie zaangażowane w życie religijne zwykle osiągają lepsze wyniki zdrowotne. Może się to wydarzyć poprzez modlitwę. A może wiele przekonań uniemożliwia nam angażowanie się w ryzykowne zachowania. Alkohol. Papierosy. Przypadkowe relacje seksualne. Wiele religii zachęca do czystego stylu życia. Nawyki te w naturalny sposób zmniejszają ryzyko chorób.
Wsparcie społeczne również odgrywa rolę. Organizacje religijne często zapewniają silne powiązania społeczne. Sieci te zapewniają emocjonalne i praktyczne wsparcie w czasach kryzysu. W badaniu przeprowadzonym na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley szczegółowo przeanalizowano tę kwestię. Kontrolowali palenie i inne czynniki związane ze stylem życia. Wynik? Ryzyko chorób i śmierci wśród osób religijnych pozostaje niskie. Nawet jeśli wykluczysz złe nawyki, połączenie pozostanie.
Wielu badaczy, zarówno w laboratorium, jak i poza nim, zgadza się, że modlitwa ma korzyści zdrowotne. Kiedy jednak przejdziemy od modlitwy osobistej do modlitwy wstawienniczej, rozmowa zmienia się diametralnie.
Kontrowersje wokół modlitwy zdalnej
Modlitwa wstawiennicza (IP) polega na proszeniu siły wyższej o pomoc innym. Często wiąże się to z wychodzeniem z kryzysu zdrowotnego. Modlitwa na odległość to szczególny rodzaj modlitwy wstawienniczej. Dzieje się tak, gdy modlisz się za osobę, której nigdy nie spotkałeś. Zwykle jest to publiczna prośba za pośrednictwem kościoła lub grupy religijnej.
Społeczność naukowa na ogół gardzi poglądem, że modlitwa wpływa na zdrowie fizyczne. Pomysł, że ludzie mogą uzdrawiać innych po prostu swoimi myślami lub odwoływaniem się do boskiej interwencji, jest sprzeczny ze ścisłą metodą naukową. Ale debata nabiera tempa.
Dlaczego to jest ważne? Według badań przeprowadzonych na Uniwersytecie w Rochester nawet 85 procent pacjentów modli się. Robią to podczas leczenia. Modlitwa jest najpopularniejszym lekiem uzupełniającym w Stanach Zjednoczonych. Jest lepszy od witamin. Jest lepszy od ziół. Jest lepsza od jogi terapeutycznej. Jeśli dzięki temu pacjent poczuje się lepiej, co mu szkodzi?
Dlaczego naukowcy badają to pytanie
Pomysł, że modlitwa ma znaczący wpływ na zdrowie, jest kontrowersyjny. Podważa materialistyczne spojrzenie na medycynę. Ponieważ jednak tak wiele osób na nim polega, naukowcy mają obowiązek go zbadać. Czy było to pomocne czy szkodliwe? Dotychczasowe wyniki są mieszane. Badacze po obu stronach akceptują dowody potwierdzające ich dotychczasowe przekonania.
Niektórzy uważają, że jeśli nie da się tego udowodnić naukowo… Niektórzy twierdzą, że moc modlitwy wykracza poza obecne naukowe zrozumienie. Prawda może leżeć gdzieś w zdezorientowanym centrum. Teraz badacze zagłębiają się w badania nad modlitwą wstawienniczą i na odległość, aby zrozumieć, co naprawdę oznaczają te dane.
Wczesny optymizm: badanie Bairda
W 1988 roku uwagę opinii publicznej zaczęły przyciągać badania naukowe nad uzdrawiającym działaniem modlitwy. Dr Randolph Baird przedstawił wyniki badania, które przeprowadził pięć lat wcześniej na temat wpływu wstawiennictwa na pacjentów z chorobami serca. Badanie przeprowadzono na oddziale intensywnej terapii kardiologicznej szpitala w San Francisco. Baybre wybrał 393 pacjentów, którzy byli „statystycznie nie do odróżnienia”. Ich choroby, objawy i wyjściowe wskaźniki stanu zdrowia były praktycznie identyczne, co minimalizowało zmienne, które mogłyby wypaczyć wyniki.
Pacjenci zostali losowo przydzieleni do dwóch grup. Jedna grupa otrzymała modlitwę wstawienniczą. Ten drugi nie. Badanie miało charakter podwójnie ślepej próby: ani personel medyczny, ani pacjenci nie wiedzieli, do której grupy należy każdy z nich.
Baird podał grupie modlitewnej, składającej się z trzech do czterech aktywnych chrześcijan różnych wyznań, imię i nazwisko pacjenta, diagnozę i aktualny stan zdrowia. Wolontariusze ci codziennie modlili się za przydzielonych im pacjentów przez cały pobyt w szpitalu. Modlitwa była wyjątkowa: prosiła o szybki i łatwy powrót do zdrowia bez komplikacji. Modlitwy nigdy nie spotykały się z pacjentami i pozostawały poza środowiskiem szpitalnym.
Wyniki zdawały się potwierdzać to podejście. Baird stwierdził znaczącą różnicę w jakości powrotu do zdrowia. Pacjenci, za których się modlili, radzili sobie średnio lepiej niż pacjenci z grupy kontrolnej. Prawie 85% grupy, o którą się modlono, oceniło swój stan jako „dobry” w standardowej szpitalnej skali reakcji na leczenie. Mieli mniej nawracających zawałów serca i wymagali mniejszej liczby antybiotyków lub inwazyjnych interwencji, takich jak wentylacja lub intubacja. W grupie kontrolnej jedynie 73,1% uzyskało wynik „dobry”.
Praca Bairda wywołała falę podobnych badań. Pomimo krytyki jego podejście stało się wzorem dla przyszłych badań.
Powtórzenia i sprzeczności
W 1999 roku zespół kierowany przez Williama Harrisa w Kansas City w stanie Missouri podjął próbę powtórzenia wyników Bairda. Wyniki były nieco podobne, ale mniej wyraźne. Zespół Harrisa odkrył, że 67,4% pacjentów, za których się modlino, miało „dobry” wskaźnik powrotu do zdrowia w porównaniu z 64,5% w grupie kontrolnej. Różnica na korzyść grupy modlitewników była pozytywna, choć niewielka.
Inne badania mówią co innego. Najbardziej zauważalne kontrowersje wzbudziło badanie STEP (Study on the Effectiveness of Intercessory Modlitwy) opublikowane w American Heart Journal w 2006 roku. Do zakrojonego na szeroką skalę badania włączono pacjentów poddawanych operacji wszczepienia bajpasów aortalno-wieńcowych w sześciu ośrodkach medycznych w Stanach Zjednoczonych.
STEP podzielił pacjentów na trzy różne grupy:
– Osoby, za które modliły się grupy zewnętrzne, ale nie wiedziały, że się za nich modlono.
– Ci, za których się nie modlili.
– Ci, którym bezpośrednio powiedziano, że się za nich modlono.
Wyniki nie potwierdziły korzyści zaobserwowanych w badaniach Bairda i Harrisa. Co więcej, wyniki były sprzeczne z intuicją. Pacjenci, za których się modlili, doświadczyli większej liczby powikłań niż pacjenci, za których się nie modlili (52% vs. 51%).
Do najbardziej zaskakujących danych należały dane grupy, która wiedziała, że się za nią modlono. Wykazali gorsze wyniki: u 59% tych pacjentów wystąpiły powikłania po operacji.
Terapie i wskaźniki śmiertelności
Badanie przeprowadzone w 2005 roku przez naukowców z Duke University rozszerzyło zakres badania, testując kilka terapii przy łóżku pacjenta. Zespół badawczy zbadał terapię modlitwą wstawienniczą, dotykiem, muzyką i obrazami mentalnymi (MIT). Pacjentom polecono, aby przyjmowali tylko modlitwę, tylko MIT, oba leki lub nic.
Różnice między grupami w zakresie głównego wskaźnika – wskaźnika wyzdrowień były niewielkie. Natychmiastowe tempo powrotu do zdrowia było porównywalne niezależnie od tego, czy pacjenci otrzymywali modlitwę, MIT, jedno i drugie, czy też nie.
Jednak badanie to wykazało różnice we wskaźnikach śmiertelności po sześciu miesiącach. Grupa otrzymująca zarówno modlitwę wstawienniczą na odległość, jak i leczenie MIT, miała najniższą śmiertelność w ciągu 6 miesięcy leczenia. Naukowcy doszli do wniosku, że różnica nie była istotna statystycznie i mogła wystąpić przypadkowo. Wskazuje jednak na możliwy, choć słaby, związek między schematami terapii skojarzonej a przeżyciem długoterminowym.
Pytania bez odpowiedzi
Jak wytłumaczyć te sprzeczne wyniki? Czy moc wstawiennictwa została udowodniona czy obalona? Społeczność naukowa nie wydała jeszcze ostatecznego werdyktu. Dowody pozostają fragmentaryczne, niektóre badania wykazały niewielkie korzyści, inne wykazały szkody, a wiele z nich nie wykazało żadnego efektu.
Trudność leży w naturze zmiennych. Prowadzenie rygorystycznych badań twierdzeń o zjawiskach paranormalnych stwarza wyjątkowe wyzwania metodologiczne. Jak mierzyć intencję modlitwy? Jak zarządzać psychologicznym wpływem wsparcia społecznego? Kolejne etapy tych badań pozwolą odpowiedzieć na te pytania i ustalić, czy w szumie znajdują się przydatne sygnały.
Skrzyżowanie wiary i nauki empirycznej jest polem minowym. Dla wielu jakakolwiek próba pomiaru świętości wydaje się kategorycznym błędem. Jeśli Bóg jest nieskończony, jak można uwzględnić taką koncepcję w podwójnie ślepym badaniu?
„Bóg jest poza zasięgiem nauki” – szczerze powiedział The Washington Post wielebny Raymond J. Lawrence z NewYork-Presbyterian Hospital/Columbia University Medical Center. Nazwał pomysł, że metody naukowe mogą zostać wykorzystane do sprawdzenia działań Boga, jest „absurdalny”.
Nie wszyscy jednak uważają takie badania za bezużyteczne. Niektórzy naukowcy są sfrustrowani faktem, że badania nad skutecznością wstawiennictwa uwiarygodniają twierdzenia duchowe. Niektórzy uważają, że przy składaniu wniosku należy spojrzeć szerzej.
Doktor Gil Goggia z Uniwersytetu Stanforda porównał poszukiwanie Boga podczas rekonwalescencji pacjenta po zawale serca do proszenia kompozytora bilion razy bardziej uzdolnionego muzycznie niż Ludwig van Beethoven o napisanie nut do „Trzech ślepych myszy” w celu udowodnienia jego talentu. Jest to skromna praca na szeroką hipotezę.
Jednak zainteresowanie jeszcze nie osłabło.
Dane dotyczące leczenia na odległość
Zainteresowanie badaniem mocy modlitwy nieprzerwanie trwa od czasu opublikowania przez Roberta Birda swoich przełomowych badań w 1988 r. Dalszy impuls nabrało w 2000 r. wraz z obszernym badaniem, w którym dokonano przeglądu badań nad modlitwą i innymi formami „uzdrawiania na odległość”.
Naukowcy odfiltrowali hałas. Znaleźli 23 badania, w których zastosowano metodologię wysokiej jakości, czyli rygorystyczne metody pomiaru wyników i kontrolowania zmiennych zewnętrznych.
Wyniki są niesamowite.
57% wysokiej jakości badań wykazało istotne wyniki potwierdzające pozytywny wpływ modlitwy zdalnej na zdrowie.
To więcej niż połowa. Sugeruje to, że terapia modlitwą na odległość może nie być po prostu efektem placebo, a przynajmniej dane nie wykluczają takiej możliwości.
Dlaczego nauce trudno jest zmierzyć modlitwę
To jest problem. Modlitwa nie jest lekarstwem. Nie można go zmierzyć w mikrogramach ani centymetrach sześciennych. Jest to zmienna nieuchwytna w świecie materialnym.
Kiedy badacze próbują ustalić, ile ludzie faktycznie „dostają” modlitwy, stają przed koszmarem niekontrolowanych zmiennych.
- Zanieczyszczenie grupy kontrolnej: W badaniu niektórzy pacjenci zostali przypisani do „grupy kontrolnej”, która nie przyjmuje modlitw. Mimo to przyjaciele i rodzina spoza laboratorium często modlą się za tych pacjentów.
- Efekt uboczny: Pacjenci wyznaczeni do przyjmowania modlitw mogą również otrzymać dodatkowe modlitwy od osób życzliwych.
- Modlitwa własna: Badani często się modlą.
Każdy z tych czynników może zniszczyć wiarygodność danych. To tak, jakbyś próbował przetestować nowy nawóz, aby sprawdzić, czy powoduje wzrost trawy, i odkryć, że twój sąsiad również w tajemnicy nawozi swój trawnik. Nie można wyizolować przyczyny.
Luka metodologiczna
Problem w tym, że modlitwa jest z natury nienaukowa. Jest ona osobista, zmienna i niezmierzona. Osoby inwestujące w tę dziedzinę starają się znaleźć naukowe sposoby na sprawdzenie tego, co jest trudne do zmierzenia.
Pomimo tych przeszkód debata na temat medycznej wartości wstawiennictwa trwa. Dopóki ludzie będą wierzyć w tę praktykę, nauka prawdopodobnie będzie nadal badać jej skutki.
Jednak dopóki metoda nie zostanie udoskonalona lub dopóki nie zostaną znalezione niezbite dowody za lub przeciw mocy modlitwy, wiara w modlitwę jako środek uzdrawiający pozostaje wiarą, a nie faktem. Bądź otwarty, niezależnie od tego, czy będzie to Bóg, twoje serce, czy coś, czego jeszcze nie nazwałeś.
Nauka wstawiennictwa
Dane nie kłamią. Jeśli odłożysz na bok swoje przekonania i przyjrzysz się bliżej wskaźnikom, leczenie na odległość nie doprowadzi do żadnego postępu.
Rozważmy na przykład badanie Johna Astina i in. Skoncentrowali się na randomizowanych badaniach. Jaki jest werdykt? Zdalne leczenie nie ma znaczącego wpływu. To ślepy zaułek systemu.
Następnie następuje badanie STEP. Coś dużego. Wieloośrodkowe. Wydarzenie jest sponsorowane przez Uniwersytety Harvarda i Uniwersytet Duke. Celem było sprawdzenie, czy modlitwa wstawiennicza może zmniejszyć ryzyko powikłań po operacji serca. Wynik? Nic.
„Największe badanie dotyczące modlitwy osoby trzeciej nie wykazało żadnego wpływu na zmniejszenie powikłań po operacji serca”.
Jeśli szukasz odpowiedzi na pytanie jak modlitwa wstawiennicza działa naukowo, obecna odpowiedź brzmi „nie”.
Placebo istnieje
Ale tutaj sprawy się komplikują.
Modlitwa nie zawsze wzywa siłę wyższą do naprawienia zepsutego zaworu. Czasami jest to po prostu sama modlitwa.
W 2001 roku British Medical Journal opublikował badanie Luciano Bernardiego, w którym porównano mantry modlitewne i jogi. Wynik: brak boskiej interwencji. Jest to regulacja autonomicznego układu nerwowego. Poprawiona zmienność tętna. Ciśnienie krwi nieznacznie spadło.
Dlaczego? Ponieważ koncentracja na mantrze spowalnia oddech. To stymuluje przywspółczulny układ nerwowy. To nie jest dzieło aniołów. To jest praca nerwu błędnego.
To rozróżnienie jest ważne.
Badacze tacy jak Gil Gowdia i Sarah Young wskazują na różne korelacje. Regularne uczęszczanie do kościoła. Cotygodniowy rytuał.
W 2002 roku badanie przeprowadzone przez Younga na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley powiązało cotygodniowe uczestnictwo w zajęciach z dłuższym i zdrowszym życiem. Nie z powodu modlitwy. I ze względu na społeczność.
Izolacja społeczna może być zabójcza. Powoli. Cichy. Kościół tworzy bufor. Modlitwa zapewnia rutynę. Błogosławieństwa nie są nadprzyrodzone, pochodzą z ludzkich powiązań.
Szum statystyczny
Dlaczego tak trudno to udowodnić?
Gregory Lam w Christian Science Monitor zauważył, że wyodrębnienie skuteczności modlitwy jest prawie niemożliwe. Nie możesz oślepiać swoich pacjentów, jeśli wiedzą, że się za nich modlisz. Nawet lekarzy nie da się oszukać.
W 1999 roku William Harris w Archives of Internal Medicine podjął próbę kontrolowania tego czynnika. Zdalna modlitwa za chorych na chorobę niedokrwienną serca.
Wyniki nie są istotne statystycznie.
Wczesne badanie przeprowadzone przez Randolpha Bairda w 1988 roku wykazało pozytywne efekty terapeutyczne. Metodologia jest jednak słaba. Wielkość próbki jest niewielka. Sceptycyzm rośnie.
Mark Moran i Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne wyrazili to samo zdanie w 2005 roku. Korzyści dla pacjentów z chorobami serca były niewielkie. Efekt placebo, gdy ktoś modli się za ciebie, jest prawdziwy. Czy sama modlitwa faktycznie powoduje zmiany fizjologiczne? Nie potwierdzono.
Wniosek
Jakie zatem zabiegi są skuteczne?
Terapia uzupełniająca. Akupunktura. Medytacja. Uzdrawiający dotyk (badanie Duke University, 2005).
Wiążą się z fizyczną obecnością. Jeden dotyk. Skoncentrowany cel.
Modlitwa z daleka? Dowody sugerują, że jest to tak samo skuteczne, jak rzut monetą.
W 2004 roku Uniwersytet w Rochester podał, że wielu pacjentów chorych na raka zwraca się w stronę terapii uzupełniających. Chcą kontroli. Chcą coś zrobić.
Modlitwa zapewnia komfort psychiczny. To działa. To jest osobiste. To ma moc dla wierzących.
Ale jeśli zapytasz nieznajomego, czy modlitwa może obniżyć ciśnienie krwi lub uzdrowić serce, nauka wzruszy ramionami.
To nie ma nic wspólnego z cudami. Chodzi o umysł. Cichy pokój może służyć duszy bardziej niż odległy wstawiennik.
Połączenie nadal istnieje. Przeprowadzono wiele badań. Odpowiedź pozostaje taka sama.
Wiara jest sprawą osobistą. Medycyna jest empiryczna. Rzadko kiedy ich ścieżki krzyżują się tak, jak mamy nadzieję.






























