Coraz więcej dowodów sugeruje, że przyjęcie bogatej w rośliny, zrównoważonej diety może znacznie zmniejszyć ryzyko przewlekłej choroby nerek (CKD). Schorzenie to dotyka około jednej na siedmiu dorosłych w Stanach Zjednoczonych – około 35 milionów osób – z których wiele pozostaje niezdiagnozowanych. Niedawne badanie opublikowane w Canadian Medical Association Journal dostarcza najmocniejszych jak dotąd dowodów łączących dietę EAT-Lancet Planetary Health ze zmniejszeniem częstości występowania PChN.
Dieta EAT-Lancet: dobra dla ludzi i planety
Dieta EAT-Lancet, opracowana przez globalną komisję naukowców, to nie tylko kolejna dietetyczna moda. Jest to struktura zaprojektowana z myślą o optymalizacji zdrowia ludzkiego i zminimalizowaniu wpływu na środowisko. Podstawowa zasada jest prosta: dać pierwszeństwo produktom pochodzenia roślinnego. Obejmuje to:
- Warzywa: Podstawa diety, dostarczająca niezbędnych witamin i minerałów.
- Owoce: Dostarczają naturalne cukry, błonnik i przeciwutleniacze.
- Całe ziarna: Zapewnia trwałą energię i złożone węglowodany.
- Rośliny strączkowe (fasola): Bogaty w białko, niedrogi produkt podstawowy.
- Orzechy: Dostarczają zdrowych tłuszczów i dodatkowych składników odżywczych.
Dieta pozwala na umiarkowane spożycie ryb, drobiu, jaj i produktów mlecznych, ale znacznie ogranicza spożycie czerwonego mięsa, dodanych cukrów, rafinowanych zbóż i tłuszczów nasyconych. Poprzednie badania potwierdzają korzyści diet roślinnych, takich jak dieta śródziemnomorska i dieta DASH, w zmniejszaniu ryzyka PChN, ale podejście EAT-Lancet w unikalny sposób uwzględnia kwestie zdrowia planety.
Badanie pokazuje jasną komunikację
Naukowcy przeanalizowali dane prawie 180 000 dorosłych z brytyjskiego Biobanku, śledząc ich nawyki żywieniowe i stan zdrowia średnio przez 12 lat. W okresie badania CKD rozwinęła się u około 2,7% uczestników. U osób z górnego kwartyla (czyli najściślej przestrzegających diety EAT-Lancet) ryzyko względne zachorowania było o 10–24% niższe w porównaniu z osobami z dolnego kwartyla.
Warto zauważyć, że efekt był silniejszy w przypadku osób mieszkających na obszarach o ograniczonej przestrzeni zielonej. Sugeruje to, że mieszkańcy obszarów miejskich, którzy mogą mieć mniej możliwości spędzania czasu na świeżym powietrzu i czystsze powietrze, mogą jeszcze bardziej skorzystać z tego podejścia dietetycznego.
Dlaczego to działa? Nauka, która się za tym kryje
W badaniu zidentyfikowano specyficzne markery biologiczne – sygnatury metabolomiczne i proteomiczne – które pomagają wyjaśnić ochronny wpływ diety. Należą do nich szlaki związane ze zmniejszeniem stanu zapalnego i poprawą metabolizmu lipidów. Diety roślinne są również powiązane z niższym ryzykiem cukrzycy, głównego czynnika ryzyka PChN. Połączenie między sercem a nerkami jest silne: to, co jest dobre dla układu sercowo-naczyniowego, jest zwykle dobre dla nerek, ponieważ około jedna czwarta wydajności serca trafia bezpośrednio do tych ważnych narządów.
Szeroki obraz: zrównoważony rozwój i zdrowie
Produkcja mięsa ma znaczący wpływ na środowisko, przyczyniając się do emisji prawie 20% gazów cieplarnianych oraz prowadząc do zubożenia i zanieczyszczenia wody. Dieta EAT-Lancet odpowiada na tę rzeczywistość, zachęcając do przejścia na bardziej zrównoważone systemy produkcji żywności. Nie chodzi tylko o zdrowie osobiste; chodzi o długoterminową żywotność naszej planety.
Chociaż obecne wytyczne żywieniowe w USA nadal zalecają czerwone mięso jako „białko wysokiej jakości”, coraz więcej dowodów przemawiających za dietą roślinną staje się coraz bardziej przekonujące.
Ograniczenia i przyszłe badania
W badaniu brytyjskiego Biobanku wzięli udział głównie ludzie rasy białej, osoby w średnim wieku i starsze, dlatego potrzebne są dalsze badania w różnych grupach. Dane dotyczące diety zgłaszane przez samych pacjentów również mają pewne ograniczenia. Jednakże zaobserwowane wyniki są zgodne z rosnącym konsensusem: nadanie priorytetu owocom, warzywom i całej żywności przy jednoczesnym ograniczeniu spożycia czerwonego mięsa i przetworzonych cukrów jest skuteczną strategią zapobiegania przewlekłej chorobie nerek.
Wybory dietetyczne, które są dobre dla planety, mogą być dobre dla Twoich nerek.
Badanie podkreśla, że dieta to nie tylko kwestia osobistych preferencji; jest to kluczowy czynnik zdrowia publicznego i zrównoważonego rozwoju środowiska.
