Hartfalen is weliswaar niet te genezen, maar kan wel effectief worden behandeld om zowel de kwaliteit als de levensduur te verbeteren. Vroegtijdige diagnose en behandeling zijn cruciaal voor het verlichten van symptomen zoals kortademigheid, vermoeidheid en zwelling. De aanpak van de behandeling varieert aanzienlijk, afhankelijk van de pompefficiëntie van het hart, gemeten aan de hand van de ejectiefractie (EF). Een normale EF ligt tussen 50-70%; minder dan 40% duidt op een aanzienlijke bijzondere waardevermindering.
Behandelingsstrategieën begrijpen
Artsen stemmen behandelingen af op basis van EF. Voor mensen met een licht verminderde EF (40% of meer) zijn nieuwere medicijnen zoals finerenone (Kerendia) veelbelovend gebleken in het vertragen van de ziekteprogressie en het verminderen van cardiovasculaire risico’s. Voor alle patiënten is een alomvattend plan dat medicatie, aanpassingen van de levensstijl en in sommige gevallen chirurgische ingrepen combineert, van cruciaal belang.
Medicijnen voor de behandeling van hartfalen
Een reeks medicijnen pakt hartfalen vanuit meerdere invalshoeken aan.
Verwijdende bloedvaten: ACE-remmers (captopril, enalapril, lisinopril) en vaatverwijders (hydralazine, isosorbidedinitraat) verlagen de bloeddruk en verlichten de werklast van het hart. Het is aangetoond dat deze medicijnen het aantal ziekenhuisopnames en de cardiovasculaire mortaliteit verminderen.
Bloeddruk verlagen: Angiotensine II-receptorblokkers (ARB’s) zoals candesartan, losartan en valsartan bieden een alternatief wanneer ACE-remmers niet geschikt zijn. Nieuwere combinatiegeneesmiddelen genaamd ARNI’s (sacubitril/valsartan) verbeteren de bloedstroom, verminderen het vasthouden van vocht en verminderen de druk op het hart.
Vertragende hartslag: Bètablokkers (bisoprolol, Carvedilol, Labetalol) vertragen het hart en verlagen de bloeddruk.
Bloedsuikerspiegel verlagen en het hart beschermen: SGLT2-remmers (dapagliflozine, empagliflozine) houden niet alleen de bloedsuikerspiegel onder controle, maar komen ook ten goede aan patiënten met hartfalen en een verminderde EF.
Vloeistofreductie: Diuretica (spironolacton, eplerenon) verwijderen overtollig vocht, waardoor de belasting van het hart wordt verlicht.
Extra ondersteuning: Digoxine behandelt hartritmestoornissen, statines verlagen het cholesterolgehalte en supplementen (magnesium, kalium) kunnen tekorten in verband met diuretica tegengaan.
Chirurgische ingrepen als medicatie faalt
Als medicatie en veranderingen in levensstijl onvoldoende blijken, ontstaan chirurgische opties.
Angioplastie: Bij deze minimaal invasieve procedure wordt gebruik gemaakt van een ballonkatheter om geblokkeerde slagaders te heropenen, vaak gevolgd door plaatsing van een stent om de bloedstroom op peil te houden.
Coronaire bypass: Voor ernstigere blokkades transplanteren chirurgen gezonde bloedvaten rond zieke slagaders, waardoor de bloedsomloop wordt hersteld.
Klepvervanging: Beschadigde hartkleppen kunnen worden vervangen door mechanische of biologische prothesen.
Harttransplantatie: Gereserveerd voor eindstadiumfalen, bieden transplantaties een laatste redmiddel om te overleven. Ongeveer 90% van de ontvangers leeft langer dan een jaar, hoewel de beschikbaarheid van donoren een groot probleem blijft.
Apparaten en implantaten om de hartfunctie te verbeteren
Implanteerbare apparaten ondersteunen de behandeling verder. Biventriculaire pacemakers synchroniseren hartslagen, ICD’s leveren schokken om gevaarlijke ritmes te corrigeren, en LVAD’s ondersteunen mechanisch verzwakte harten.
Het belang van levensstijl en geestelijke gezondheid
Effectief beheer van hartfalen gaat verder dan medicatie. Veranderingen in levensstijl – waaronder een hartgezond dieet (DASH), regelmatige lichaamsbeweging, stoppen met roken en stressvermindering – zijn van cruciaal belang. Even belangrijk is het aanpakken van de gevolgen voor de geestelijke gezondheid: chronische ziekten kunnen angst, depressie en angst veroorzaken. Het zoeken naar steungroepen of professionele begeleiding kan van onschatbare waarde zijn.
Conclusie:
De behandeling van hartfalen kent vele facetten en combineert farmaceutische interventies, chirurgische mogelijkheden en aanpassingen van de levensstijl. Het doel is niet alleen om het leven te verlengen, maar ook om de kwaliteit ervan te verbeteren. Met gepersonaliseerde zorg en proactief beheer kunnen mensen met hartfalen een vollediger en gezonder leven leiden.
