Fibromyalgie is een chronische aandoening die wordt gekenmerkt door wijdverbreide pijn en vermoeidheid en die miljoenen mensen wereldwijd treft. Hoewel vaak besproken naast artritis, verschilt het fundamenteel: fibromyalgie veroorzaakt geen gewrichtsschade of -ontsteking. In plaats daarvan wordt het opgevat als een aandoening van het centrale zenuwstelsel waarbij de hersenen pijnsignalen versterken. Dit betekent dat het gevoel van pijn zelf verandert en niet wordt veroorzaakt door lichamelijk letsel aan weefsels.
Wat zijn de symptomen?
Fibromyalgiesymptomen kunnen in intensiteit variëren en in de loop van de tijd fluctueren. Factoren zoals stress, weersveranderingen of activiteitsniveaus kunnen deze verergeren of verlichten. Veel voorkomende symptomen zijn onder meer:
- Wijdverbreide pijn: Beïnvloedt beide zijden van het lichaam, boven en onder de taille.
- Tederheid: Pijn bij lichte aanraking in specifieke gebieden.
- Vermoeidheid: Aanhoudende vermoeidheid ondanks voldoende rust.
- Slaapstoornissen: Moeite met inslapen of doorslapen.
- “Fibro mist”: Problemen met geheugen en concentratie.
- Gevoeligheid: Verhoogde reactie op temperatuur, licht of geluid.
- ** Spijsverteringsproblemen: ** Buikpijn, een opgeblazen gevoel of obstipatie.
Vrouwen worden onevenredig zwaar getroffen en ervaren vaak ernstiger symptomen zoals wijdverspreide pijn, het prikkelbaredarmsyndroom en intense ochtendvermoeidheid. Onderzoekers onderzoeken nog steeds waarom deze ongelijkheid bestaat.
Tenderpunten: een historische markering
Historisch gezien gebruikten artsen 18 specifieke ‘tender points’ (triggerpoints) over het hele lichaam om fibromyalgie te diagnosticeren. Deze gebieden veroorzaakten pijn wanneer erop werd gedrukt. Hoewel deze punten niet langer een primair diagnostisch hulpmiddel zijn, blijven ze relevant voor het begrijpen van de aandoening. Ze worden vaak aangetroffen rond de ellebogen, schouders, knieën, nek, heupen en de achterkant van het hoofd.
Hoe wordt fibromyalgie gediagnosticeerd?
Er bestaat geen enkele definitieve test voor fibromyalgie. De diagnose is afhankelijk van een combinatie van factoren:
- Pijngebieden: Beoordelen hoeveel delen van het lichaam pijnlijk zijn.
- Begeleidende symptomen: Controleren op vermoeidheid, niet-verkwikkende slaap en cognitieve problemen.
- Duur: Bevestigende symptomen bestaan al minstens drie maanden.
- Uitsluiting van andere aandoeningen: Alternatieve verklaringen voor de pijn uitsluiten.
Het American College of Rheumatology (ACR) biedt richtlijnen, maar de diagnose kan een uitdaging zijn omdat de symptomen overlappen met andere aandoeningen.
Het diagnostische doolhof
Fibromyalgie wordt vaak jarenlang niet gediagnosticeerd omdat de symptomen ervan subjectief zijn en andere aandoeningen nabootsen. Artsen kunnen onnodige tests laten uitvoeren om onwaarschijnlijke oorzaken uit te sluiten, of de pijn afdoen als ‘alleen maar in je hoofd’.
Volgens Dr. Don Goldenberg, een reumatoloog aan de Tufts Universiteit, “is er heel weinig te zien op een lichamelijk onderzoek… laboratoriumtests zijn onopvallend.” Deze dubbelzinnigheid kan ertoe leiden dat patiënten ‘van arts naar arts gaan winkelen’, op zoek naar een verklaring terwijl artsen worstelen met een aandoening waarbij duidelijke biologische markers ontbreken.
Een cruciaal onderdeel van de diagnose is het accepteren dat de pijn zijn oorsprong vindt in het zenuwstelsel zelf – een concept dat zowel voor patiënten als voor sommige artsen moeilijk te omarmen is.
Andere voorwaarden uitsluiten
Voordat artsen een diagnose van fibromyalgie bevestigen, sluiten artsen vaak andere mogelijke oorzaken uit:
- Volledig bloedbeeld: Om bloedarmoede of infectie uit te sluiten.
- Erytrocytensedimentatiesnelheid (ESR): Om ontstekingen te detecteren.
- Schildklierfunctietests: Om schildklierproblemen uit te sluiten.
Complicaties en wanneer u hulp moet zoeken
Leven met fibromyalgie verhoogt het risico op het metabool syndroom (diabetes, beroerte, enz.) als gevolg van verminderde fysieke activiteit. Uit onderzoek blijkt dat er meer ongelukken, infecties en zelfs meer sterfgevallen plaatsvinden. Ook de geestelijke gezondheid wordt aangetast: ongeveer de helft van de fibromyalgiepatiënten ervaart angst of depressie.
Als u vermoedt dat u fibromyalgie heeft, raadpleeg dan een arts. Kies een arts die bekend is met de aandoening; veel reumatologen, internisten en huisartsen kunnen een nauwkeurige diagnose en behandelplan geven. Houd een gedetailleerd symptomenlogboek bij om de discussie te ondersteunen.
Fibromyalgie is een complexe aandoening van het centrale zenuwstelsel, waarbij de hersenen pijnsignalen oververwerken. Een nauwkeurige diagnose vereist een zorgvuldige evaluatie, uitsluiting van andere aandoeningen en aanvaarding dat pijn mogelijk geen duidelijke fysieke oorzaak heeft. Vroegtijdige interventie en samenwerking tussen patiënt en arts zijn cruciaal voor het beheersen van de symptomen en het verbeteren van de kwaliteit van leven.
